Language preference

Te Whakamārama mō te tūtaki i a Whānau Āwhina

Kāre he utu ki te tūtaki, ka taka tēnei hōtaka ki raro i te kaupapa Tamariki Ora. He whainga whakamātau hauora me te whakatau rātonga āwhina, rātonga tautoko ki ngā whānau o Aotearoa nā te Manatū Hauora.

Ngā kawatau

E waru ngā tūtakitanga motuhake a Whānau Āwhina Plunket ka tutuki e te nēhi rēhita o Whānau Āwhina Plunket.

Ka whakatauhia anō hoki i ētahi huihuinga mai te roopu whānau ō Whānau Āwhina Plunket hei āwhina i ngā kaupapa tua atu i ngā kaupapa matua pērā ki te moe, te whakatau pēpi, te whāngote ū, te whakamutu i te momi hikareti me te tīmata ki te whāngai kai māro kia pēpi.

Kotahi hāora neke iho te roanga o te tūtakitanga ki a Whānau Āwhina Plunket, ko ngā mahi:

  • Te whakawhanaungatanga me te whakahihira i a koe kia mōhio pai kei te pēhea anō koe - he mea nui anō koe! Ēhara noa iho ēnei tūtakitanga mō ōu tamariki, engari mōu anō hoki.
  • Ko te pātai he aha oū hiahia mai ēnei tūtakitanga. Kei konei mātou ki te tautoko i a koe me tō whānau. Kei te mārama pai he rerekē katoa ngā āhuatanga, ka rerekē anō inā ka tipu tō pēpi, ka rerekē wāna hiahia, ka rerekē anō ōu hiahia – ka rawe hoki!  
  • Te tirotiro i ngā whakatipuranga me te whakarahi. Ko te tirotiro i ngā whatu me te kitenga ō tōu tamaiti, tōnā whakarongo, tōna reo, tōnā waha kōrero me te whakatakoto kupu kōrero me te whai inenga o tōna roa me tōnā taumahatanga kia pai ai te whai i tōnā tipuranga.  
  • Te whakahua mēnā kei te hiahia tautoko anō koe mai ia mātou. Ka hiahia pea koe ki te whai huarahi tautoko anō mai wāhi kē – kei konei mātou ki te āwhina. Ka mahi tahi a Whānau Āwhina ki te taha o ngā rātonga hauora maha puta noa i te motu. Ka tāea hoki mātou ki te whakahono i a koe ki tō ake rātonga tautoko o tō hāpori hei tautoko i a koe.

Nāu ēnei hui tūtaki  

Kia mōhio mai koe nāu ēnei hui tūtaki – kei te hiahia mātou māu e kawe i te kaupapa kōrero kia pai ai tā mātou tautoko i a koe.   

Inā kei te whaipānga koe, kei te āwangawanga rānei ki tētahi kaupapa – kōrero mai. Ka tika me tatari ngā pātai mai a mātou.

Kāre tēnei mea te pātai rorirori

Kei te mōhio mātou tērā pea kāre pea koe e mōhio ki te horoi i a pēpi, ki te tīni kope, me te wānanga i te rerekētanga o ngā harehare a tō tamaiti, ā he akonga hou i a te wā.

Kaua e whakamā, kaua e āwangawanga ki te kōrero ki te pātai mai. Koinei ngā mahi a Whānau Āwhina he āwhina.

Inā kāre e tāea te whakautu i wō pātai, te whakatutuki i ō hiahia, kei te mōhio mātou i ngā rātonga e wātea ana ki te whakahono atu ki a koe. Patai mai kia mātou.

Te wāhi tūtaki

Ko ngā wāhi tūtaki kei tō kainga, kei te whare haumaru o Whānau Āwhina, kei te whare hāere rori, kei ngā wāhi o te hāpori rānei pēnā i te marae me te whare karakia e ai ki tāu wāhi noho. Ko te tūtaki anō ki runga rorohiko ipurangi rānei.

Te whakauru wā tūtaki

Inā kāore anō koe kia rongo mai i a mātou mo te wā roa, me te pōhehe āhea tāua ka tūtaki anō. Whakapā atu ki tō nēhi, ki te whare ō Whānau Āwhina Plunket.

Inā he āwangawanga wāu i waenga nui i ōu huihuinga, whakapā mai ki te whiringa wāea PlunketLine 0800 933 922, wāea atu ki tō nēhi rānei tērā pea ka tāea rātou ki te whakauru wā māu.

Inā kāre tonu koe kia whakapā atu, aroha mai! Whakapā mai ki te roopu o Whānau Āwhina Plunket, mā mātou e whaiwhai hāere.

Te māhere me ngā kaupapa tūtaki a Whānau Āwhina Plunket

Ka tūtaki tuatahi koe me Whānau Āwhina Plunket i waenganui i te 4 ki te 6 wiki te pakeke o tō pēpi.

Whā ki te Ono wiki

Koinei tō wā tūtaki tuatahi, nā reira he patapātai he whakawhanaungatanga ngā mahi ka oti.

Ko ētahi o ngā kaupapa kōrero mō tēnei reianga:  

  • Te whāngote ū, te whāngai miraka poura – ko te tirotiro mena kei te pai te hāere, mena kei te hiahia tautoko rānei koe
  • Te tirotiro kei te pēhea koe me ō kare-ā-roto – he uaua tēnei mea te mātuatanga, he maha ngā kare-ā-roto rerekē pērā i te āwangawanga, te patunga wairua. Kei konei ngā nēhi ki te tautoko i a koe – kōrero ki a rātou, i tō hoa rangatira rānei mō ēnei mōmō āhuatanga.

Waru ki te Tekau wiki

He mahinga hou te whakatipu pēpi hou, he maha pea ōu pātai heina te wā.

Ko ngā kaupapa kōrero mō tēnei reianga:

  • Te kore moe  – he paku ārahi ki te whai moe haumaru mō pēpi  
  • Te patunga tangata – he pātai tēnei mō ngā tangata katoa. Ke raruraru nui tēnei te patunga tangata ki roto i a Aotearoa, kei konei mātou ki te tautoko i a koe kia māro tō tū ki te kainga. 

Toru ki te Whā Marama

Kua tīmata pea tō pēpi ki whakaatu i wāna kare-ā-roto, kei te menemene, kei te katakata anō pea. He mahinga nui tēnei mō te katoa.

Ko ngā kaupapa kōrero mō tēnei reianga:

  • Te rongo me te kite – ka kōrero anō mātou mō te rongo me te kitenga o tō tamaiti ki a mōhio pai ai kei te kaha hāere tōna tipuranga  
  • Arai Mate – Kua eke te wā kia āraihia anō a pēpi ki ngā ārai mate. Ko tā mātou he pātai mēna kei te pai hāere ēnei o ngā mahi.

Rima ki te Whitu Marama

NihonihoKo ētahi o ngā tamariki kāre he raru ki te whai niho - ēngari anō ētahi he mahinga uaua, he oata māka te mamae. Kaua e wari kei konei mātou ki te āwhina.

Ko ngā kaupapa kōrero mō tēnei reianga:

  • Niho - ka tīmata te puta mai ngā i te ono marama (ko ētahi moata ake i tēnā, ko ētahi tōmuri ake). Ka tāea tōnu te kōrero mō ngā āhuatanga whakarata mai te rongoa ki te whai paraihe mō ngā niho
  • Te tīmata ki te kai mārō - kei te whakareri katoa ngā puku o ngā tamariki o tēnei reianga ki te tīmata ki te kai i ngā kai mārō. Kei konei mātou, ka tāea hoki te whakatau wā kōrero mōu me te kaiāwhina.

Iwa ki te Tekau mā Rua marama

Rā whānua tuatahi kia koe pēpi!

Ko ngā kaupapa kōrero o tēnei reianga:

  • Te hoki ki te mahi - ka hokihoki katoa te nuinga o ngā mātua ki te mahi i te huringa tau a pēpi. He wāhanga rerekē anō tēnei, heoi kei konei mātou ki te āwhina mai te whakauru i a pēpi ki ngā wāhi tiaki tamariki, ki te whakahāere whāngote ū, te whakawehewehe me te whai i ngā kare-ā-roto rerekē.
  • Hīkoi - he maha nga ekenga o te pēpi ki a tutuki i te hikoi. Kei tēnei o ngā huihuinga ka kōrero tāua mō ngā āhuatanga whakahaumaru i a pēpi i a ia e nukunuku ana i te kainga, ki whea rānei.  

15-18 marama  

Kua pakeke tō pēpi! Kaua e whakarongo ki ngā kōrero mō te tamaiti kōioio e rua tana pakeke.

Ko ngā kaupapa kōrero o tēnei reianga:

  • Whanonga – he maha ngā āhuatanga a te tamaiti nohinohi. He maha ngā kare-ā-roto rerekē, ā hinengaro (te whakaaro me te whakaoti kaupapa) me ngā pukenga pāpori. He mahinga nui ēnei mo te tamaiti (mōu hoki) ka oti he wero pēnā i te ngau, te mahi kōioio, te oma atu mai i a koe. Kei konei mātou ki te tautoko i a koe.
  • Te whakamātau i te teitei me te taumata o tō tamaiti nohinohi – ka whakamātauhia ki ia huihuinga kia kitea te tipuranga me te whai huarahi ina he raruraru 

Rua ki te Toru tau

Koinei pea tō huihui whakamutunga me tō nēhi. Ka oti te whakamātu i tō tamaiti i mua i tōnā tīmata i te kura mā tētahi nēhi kē (titiro ki raro ake), mai tētahi rātonga hauora rānei e ai ki tō wāhi noho.

Ko ngā kaupapa kōrero o tēnei reianga:

  • Te Oranga hauora – kia kaha te inu wai, te kai pai, te ngote hā me te whai i ngā hihī o Tamanui te Rā. Kia au te moe, me oreore ka tākaro, noho ki te wāhi auahi kore, whakakore hāere te wā rorohiko. Mā ēnei tohutohu ka whaioranga tō tamaiti – me te whānau. Kei konei anō mātou ki te tautoko i ēnei mōmō āhuatanga.
  • Te kōrero me te reo  – ka kitea te reo kōrero o tō tamaiti me te pakari o tōnā tuitui kupu, mena anō hoki kei te mārama ia ki te whai tohutohu hei tauira ake “ Tēnā koa, homai te porowita whero?”

Te Whakamātau i mua o te kura

Pēra tonu ki tō tūtaki tuatahi, ko te tutaki whakamutunga te mahinga nui rawa atu. Ko tēnei he whakamātau mena kei te reri tō tamaiti ki hāere ki te tīmata ki te kura.

Ko ngā whakamātau:

  • Te titiro i ngā whatu e kite ana me te whakarongo a te tamaiti
  • Te whakamātau a te nēhi – pērā tonu i ngā huihui i mua
  • He patapātai – ka whakahokia mai e te Kōhanga Reo mō tō tamaiti.

Rapua anō he whakamārama mō te whakamātau i mua o te kura.